2017-01-21
Хөгжлийн гарц 9 сар


Л.ОЮУН: ТҮҮХИЙ ЭДЭЭ ГАРГАХ БИШ, БОЛОВСРУУЛЖ БАЙЖ Л ЭДИЙН ЗАСАГ СЭХЭЛ АВНА

2016-4-Р Сар-19 TIMES.MN

Л.ОЮУН: ТҮҮХИЙ ЭДЭЭ ГАРГАХ БИШ, БОЛОВСРУУЛЖ БАЙЖ Л ЭДИЙН ЗАСАГ СЭХЭЛ АВНА


ОРОЛЦОГЧИЙН НЭР: ЛУВСАНДОРЖИЙН ОЮУН

ЭРХЭЛЖ БУЙ АЖИЛ, АЛБАН ТУШААЛ: МУИС-ийн БС-ийн багш доктор, зөвлөх профессор

СОШИЭЛ ХАЯГУУД: sanlavmed@yahoo.com

МОНГОЛ УЛСЫН ӨНӨӨДРИЙН ДҮР ТӨРХИЙГ ХЭРХЭН ДҮГНЭДЭГ ВЭ?

Дэлхий дээр 200 гаруй айл байдаг.  Тэдний нэг бол Монгол гэдэг нэг айл. 3 сая хүүхэдтэй. Гол эрхэлдэг уламжлалт аж ахуй нь хөдөө аж ахуй. Түүн дотроо мал аж ахуй. Мөн байгалийн баялаг ихтэй. 2 том айлтай хөрш. Тухайн хоёр хөрш нь эдийн засгийн хувьд хүчирхэг. Яг энэ өнцөгөөс Монгол гэдэг айлын өнөөдрийн түр төрөх тодорхойлогдоно.

Маш их баялагтай боловч хөгжлийн бодлого болон гарцаа тодорхойлж чадаагүй. Айлаар бол гэр орондоо хэрүүлтэй, ойлголцдоггүй, бие биенээ муулдаг томчуудтай. Арчаагүй, ихэнх хүүхдүүд нь ядуу, цөөхөн хэдэн чинээлэг хүүхдүүдтэй, эрх мэдлэлтэй хэд нь талцдаг түр төрөхтэй ахйл байна гэж дүгнэж байна. Тулгарч байгаа аливаа нэг асуудлыг шийдвэрлэх тодорхой санал хэлэхгүй, бие биенээ харлуулах л зорилготой томчуудтай. Гэр орноо (эх орноо) хөгжүүлэх хүсэл нэг тиймэрхүү. Зөвхөн өөрийгөө боддог хэдэн томчуудтай. Гадаадынхантай (хөгшүүдтэйгээ) хуйвалдаж баялагаа зөвхөн өөртөө ашигтай байхаар асуудлыг шийдвэрлэх үйлдэл хийдэг томчуудтай нэг иймэрхүү айл л харагдаад байна. Утаатай айл. Хогондоо дарагдсан айл.    

Дээдэх нь суудлаа олоогүй бол доодох гүйдлээ олдоггүй нь маш тодорхой харагддаг.  

Хүүхдүүд нь бие биенээ дэмжих тал дээр тааруухан айл. Хүүхдүүд нь хийж бүтээхээс илүү албан тушаал хөөцөлдсөн, гэрийн дотор байр суурь олж, эрх мэдэл авах эрмэлзлэлтэй.    Шүүмжилдэг нь их, хийдэг нь цөөхөн. Хөрш хоёр их гүрнээсээ их хамааралтай. Гайгүй хэдэн чинээлэг хүүхдүүдтэй ч тэднийгээ дэмжээд, тэд нар нь бусдыгаа аваад явчих тал дээр тааруухан. Дэм дэмэндээ, дээс эрчиндээ гэдгийг хэрэгжүүлдэггүй.

Хүүхдүүд нь боловсрол сайтай. Дэлхийн бусад айлууд руу явж мэдлэг эзэмшиж чаддаг. Тэд ирээд гэр орноо төвхнүүлэх санаа байхгүй. Ахиухан цалин, орлоготой бол гэрээсээ гадуур айлд амьдрах, ажиллах сонирхолтой. Нөгөө талаас гэртээ ирэх сонирхолтой ч тийм нөхцөл байхгүй. Нөцлийг нь хангаж өгөөгүй. Эрдэм мэдлэг сураад ирэхээр түүнийгээ ашиглах нөхцөл байхгүй.

Энэ айл байгалийн баялаг ихтэй учир гадныхан (хөргшүүд нь) орж ирэх сонирхолтой. Харилцан ашигтай хамтран ажиллах ухаан, зарчим баримталж ажиллах хэрэгтэй.

Хэдэн судлаачдаа тоодоггүй. Тэднийхээ үгийг авдаггүй. Тэд нар нь дуртайдаа судалгаагаа хийгээд явж байдаг. 

Нийгмийн асуудлууд, хүүхдүүдийн эрүүл мэнд, сургууль, соёл хүрэлцээгүй гэх мэт. Төрийн бодлогын хар хайрцагтай байх хэрэгтэй. Нэг улс төрийн хүчин гарч ирээд өмнөхөө үгүйсгээд, ахиад шинээр асуудал шийдвэрлэх гэж оролддогоос цаг, баялгаа их алддаг. 

АСУУДЛЫГ ЯРЬСААР БАЙХ БИШ ГАРЦЫГ ОЛЖ БОДИТООР ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ ЦАГ БОЛСОН ГЭДЭГТЭЙ САНАЛ НИЙЛЭХ ҮҮ?

Санал нийлэлгүй яахав?. Сүүлийн үед олон улс орнуудтай харьцаад алтны дэргэдэх гууль шарлана гэдгээр ардчилал хөгжиж байгаа. Үг хэлэх эрхийн эрх зүйн орчин бүрдсэн.    

Цаг нь болсон. Эхлээд юу болохгүй байна гэдгээ мэдэх хэрэгтэй. Болж бүтэхгүй зүйлийг олж харж чаддаг болсон. Бурууд нүд хурц байгаа нь авууштай зүйл гэж хэлж болно.

Монгол Улсад шийдвэрлэх ёстой асуудлууд их байна. Шийдвэрлэх асуудлаа эрэмбэлээд эхнээс нь хэрэгжүүлэх алсын хараатай бодлого боловсруулж, түүнийгээ урт хугацаандаа барьж ажиллах хэрэгтэй.

 МОНГОЛ УЛСЫН ХӨГЖЛИЙН ГАРЦ ЮУ БАЙХ БОЛ?

Улсыг хөгжүүлэх бодлогоо тодорхойлох гээд би сая хэлчихлээ.   

Түүхий эдээ гаргах биш, боловсруулж байж л эдийн засаг сэхэл авна.

Нөөц бололцоон дээрээ суурилж хөгжих. Олон улсын хөдөлмөрийн хуваарь дээр үндэслэн өөрсдийн сайн чаддаг зүйл дээр давуу талаа олж авах.   

Улс орон хөгжих хууль эрх зүйн орчин бол ямар нэг хэмжээгээр байна. Энэ нь нийгмийн хөгжлийг дагаад цаашид сайжрах хэрэгтэй. Манайд одоо дутагдаж байгаа нэг гол зүйл бол ХАРИУЦЛАГА тооцдоггүй тогтолцоо л байна. Хариуцлагатай байх нь хөгжлийн гарц юм.

ТОДОРХОЙ САНААЧЛАГА, ХЭРЭГЖҮҮЛЖ БОЛОХУЙЦ ЗҮЙЛИЙГ САНАЛ БОЛГОНО УУ?

Хүн болгон “ховч” байх. Бурууд нүд хурц байх. Хэлдэг ярьдаг газартай байх. Тэр нь холбогдох газарт нь мэдээлдэг, араас нь ахиад хянадаг, хариуцлага тооцдог байх хэрэгтэй.

Улс төрждөггүй. Ажил саЙН ХИЙЖ БАЙДАГ ХҮМҮҮСЭЭР НЬ АЖЛЫГ НЬ ХИЙЛГЭДЭГ байх.

Томоор сэтгэх

Дэлхий, тэр дотроо хоёр хөршийн ямар хэрэгцээг нь хангах вэ? гэсэн бодлогоо тодорхойлж тэр зүг рүү эдийн засгийг хөтлөх  

ТА ӨӨРИЙНХӨӨ ТӨСӨӨЛСНӨӨР ХӨГЖЛИЙН ЗАГВАРЫГ ТОДОРХОЙЛНО УУ?

Хүн болох багаасаа хөлөг болох унаганаасаа. Боловсрол их чухал. Юуны өмнө хойч үеэ сайн боловсролтой болгох хэрэгтэй. Эх оронч, бүтээлч, аз жаргалтай болгох хэрэгтэй.  

Хөгжлийн бас нэг загвар нь гуравдагч хөрш рүү гарах тээврийн асуудлыг шийдвэрлэх. Гарцтай болох. Далайд гарц хэрэгтэй. Төмөр, зам, транзит тээвэр.

Гуравдугаарт хэрэглэгч төдийгүй үйлдэвэрлэгч орон болгох хэрэгтэй.


МОНГОЛ УЛСЫН АЛСЫН ХАРААГ ГУРВАН ҮГЭНД БАГТААЖ ТОМЪЁОЛНО УУ?

Иргэн баян бол улс баян. Улс бол иргэн баян. Иргэдийг нэг үгээр хэлэхэд арчаатай болгох, өөрөө өөрийгөө хариуцдаг болгох, тэднийг ажиллаж амьдрах орчиныг бүрдүүлж өгөх.

ДЭЛХИЙД ТАНИУЛАХ МОНГОЛ БРЭНД БИЙ БОЛГОХ БОЛОЛЦОО БИЙ ЮУ, БОЛОМЖТОЙ ГЭВЭЛ ОНЦОЛЖ ТОДОТГОЖ ХЭЛНЭ ҮҮ?

Аялал жуулчлал, Хүнсний экологийн цэвэр бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэх. 

ТАНЫГ МОНГОЛ УЛСАА ӨНДӨР ХӨГЖИЛТЭЙ ГҮРЭН БОЛГОХОД ӨӨРИЙН ХУВЬ НЭМРИЙГ ОРУУЛ ГЭВЭЛ ТА ЮУ ХИЙЖ, БҮТЭЭЖ ЧАДАХ ВЭ? 

Хүмүүсийн сэтгэлгээ, хандлагыг өөрчлөхөд чиглэсэн боловсролын хүрээнд л юм хийж чадах байх даа.

Миний зүгээс хүмүүст бизнес хийх, ажилсаг байх тал дээр ямар нэг хэмжээнд зөвлөгөө өгөхийг хүсдэг. Хүн хичнээн ухаантай ч хэлэхээс наашгүй байдаг тулд хүмүүст байнга суралцахад нь туслах хэрэгтэй гэж боддог.

МОНГОЛ ХҮНИЙГ ХЭРХЭН ХӨГЖҮҮЛЭХ ВЭ? 

Айлыг ч, улсыг ч хүн л авч явч явна. Энэ тал дээр нь их анхаарах хэрэгтэй. Хөгжлийн хөдөлгөгч хүч бол хүн.  

Юуны өмнө иргэддээ санхүүгийн боловсрол, амьдрах ухаанд суургах хэрэгтэй. Бэлэнчлэх сэтгээлээнээс гаргах. Өмнө нь хөгжиж ирсэн нийгмийн тогтолцооны сэтгэлгээнээс (бэлэнчлэх нэхсэн сэтгэлгээнээс) гаргах хэрэгтэй. Монгол гэдэг айлын хүүхдүүд болох иргэдийн  (эдийн засаг, санхүүгийн) хүмүүжлийг анхаарахын тулд хүмүүс эхлээд өөрөөсөө хамаарах зүйлийг хийх эрмэлзлэлтэй болгох нь зүйтэй. Энэ эрмэлзлэлийг нь дэмжсэн төрийн бодлоготой зайлшгүй хэрэгтэй.  

Иргэдийн санхүүгийн боловсролыг, мөнгө удирдах ухаанд сургаж, төлөвшүүлснээр хүмүүс өөр өөрсдийнхөө асуудлыг шийдвэрлэдэг, өөрөө өөрсдийнхөө төлөө ажиллладаг, хадгаламж хийдэг, хуримтлалтай болгох хэрэгтэй.

Амьдралын төлөвлөгөө, түүнийг хэрэгжүүлэхэд шууд нөлөөлж байдаг санхүүгийн төлөвлөгөөтэй, санхүүгийн тооцоотой амьдарч сургах хэрэгтэй.

Өрхийн орлогоо, зарлагаа бүртэгдэг, орлогоо нэмэгдүүлэх, зардлаа бууруулах, хэмнэх эрмэлзлэлтэй болгох хэрэгтэй байна.

Амьдралын баталгаагүй л амьдраад байх юм. Иргэд нь санхүүгийн боловсролтой орон хөгжиж байдаг. Хичнээн байгалийн баялагаар баян ч хүмүүс нь үрэлгэн, салан задгай, арчаагүй байвал тэр улс ядуу байдаг нь амьдралаар (улс орнуудын жишээнээс) харагдаж байдаг. 

Хүмүүсийг өрхийн төсвийн дэвтэртэй болж, түүнийгээ хөтөлдөг, тэгээд төлөвлөгөөтэй амьдрах, санхүүгийн зорилго, санхүүгийн сахилга батын талаар ярихаар нэг л хол хөндий хүлээж авах гээд байна. Тийм биш. Иргэн баян бол улс баян, баян улсын иргэд баян байдгийг мэдэх хэрэгтэй.     

МОНГОЛ БАХАРХАЛ БИЙ БОЛГОХ ХӨГЖЛИЙГ ТҮРГЭТГЭХ ХӨШҮҮРЭГ БОЛЖ ЧАДАХ УУ?

Бахархал нь тусгаар тогтнолЭх оронч хүмүүжил, бүтээлч байх. Эх оронч гээд цээжээ дэлдээд байх биш бүтээлч байх нь чухал.




Холбоотой мэдээ

АНХААРУУЛГА


Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд times.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.