2018,6-Р Сар,21


СЭТГҮҮЛЧ:


Л.Булганчимэг




TIMES Ярилцлага


Эдийн засагч Б.Осоргарав: Төр засгийн энэ их үрэлгэн зардлыг бууруулах хэрэгтэй байна

1 жил, 11 сар TIMES.MN

Манай улсын нийт гадаад зээл 27 тэрбум ам.долларт хүрчээ. Энэ онд л гэхэд улсын төсвийн орлогын 1/3-ийг гадаад зээл болон тэдгээрийн хүүд төлнө. Одоогийн 27 тэрбум ам.долларын зээлийг нэг хүнд шилжүүлэн тооцвол нэг хүн 24 сая төгрөгийн зээлтэй байгаа тухай Монголын тэргүүлэх эдийн засагчид мэдээлсэн билээ. Тэгвэл тэд Монгол Улсын “Өрийн саарал ном”-ыг боловсруулан гаргасан байна. Энэ талаар мэдээлэл хийх үеэр эдийн засагч Б.Осоргаравтай ярилцлаа.




-Манай улс ОУВС-гийн хөтөлбөрт хамрагдаад байгаа. Үүний үр дүнг эдийн засагч хүний хувьд яаж харж байна вэ?


-Өнөөдрийн үүсээд буй нөхцөл байдалд ингэхээс өөр аргагүй болсон. ОУВС-гийн хөтөлбөрийг хэрэгжүүлээгүй бол Монгол улс дампуурлаа зарлах хэмжээнд очсон байсан гэж төр засгаас мэдээлсэн. Ард түмэн бид цаад нарийн зүйлийг сайн мэдэхгүй. Яг хүргэж буй мэдээлэл, явуулж буй бодлогоос нь харахад энүүхэн үедээ зөв зүйтэй зүйл байлаа гэж бодож байна. Гэхдээ үүнийг удаан үргэлжлүүлж болохгүй. Тухайлбал, хүүхдийн мөнгө, нийгмийн хамгааллын асуудлыг үндсэндээ бүрэн зогсоолоо. Тодорхой хэмжээнд үргэлжлээд, цаашид үүнийг зогсоож, улс орныхоо чөлөөтэй эдийн засгаа хөгжүүлж, мөн бидний өнөөдрийн номонд гаргасан зөвлөмжийг төр засаг анхаарч, цаашид өөрийн гэсэн бодлогоо хэрэгжүүлэх байх.


-Гадаадаас авсан зээлүүдийн нөхцөл нь их хүнд байдаг гэлээ. Нэмээд хоёр, гурван газраас зээл орж ирэх гэж байна. Үүнд та ямар бодолтой байна вэ?


-Энэ үнэхээр хэцүү. Ялангуяа Хятадаас авч буй зээл дандаа ардаа дагуултай ирдэг. Тухайлбал, би танайд 100 саяын зээл өгье. Гэхдээ Хятадын компани өөрөө барина. Бүтээгдэхүүн, тоног төхөөрөмжийг нь хэрэглэнэ. Ажиллах хүчин дагаж орж ирдэг. Үүнийг үнэхээр зогсоох ёстой. Эцэст нь нэг бүтээн байгуулалт, барилга байшин, үйлдвэрлэл барихад тэр барилга л үлддэг. Монголын ард түмэнд үлдэх ашиг гэж алга. Учир нь олон ажилгүй Монгол иргэн байна. Тэд тэнд ажиллаж цалин авмаар байна. Тийм зүйлгүйгээр ард нь том өр л үлддэг. Тиймээс зээлийн ард дагалдаж ирдэг нөхцөлүүдээс татгалзах ёстой. Монгол бүхэл бүтэн биеэ даасан улс орон ш дээ.


-Таван толгой ногдол ашиг тараана гээд байгаа. Ер нь энэ боломжтой юм болов уу?


-Өнгөрсөн жил 400 гаруй тэрбум төгрөгийн ашигтай ажилласан гэлээ. Үүний нарийн учрыг та бид сайн мэдэхгүй юм. Төр засгаас хэвлэл мэдээлэлд өгч буй мэдээллээр боломжтой л гэж байна. Энэ чинь бас 13 жил худал яригдлаа. Одоо л үүнийг хэрэгжүүлье гэж байна. Хэрэгжүүлээсэй л гэж бодож байна. Хэрэгжүүлэх ч ёстой, хэрэгжүүлэхийг ч ард түмэн шаардах хэрэгтэй.


-Өрийг өрөөр дараад байна. Тэгвэл өрийг өрөөр бус яаж дарах вэ. Гарц байна уу?


-Өрийг өрөөр дарж буй нь хэвээр л байна. Би 2017 оны эхэнд Евро бондын 580 сая долларын өрийг Монголын ард түмэн хандив тусламжаар төлье гэж ард түмэндээ уриалга гаргаж байсан. Солонгосын ард түмэн жагсаж, юу л байгаа алт, мөнгө бүхнээ тушааж, улс орноо өр зээл, хүнд байдлаас гаргаж байсан түүхтэй. Түүнтэй адил Монголын ард түмэнд тэгэх чадвар бий. Монголын ард түмэн ухаантай, өр зээлээс гаргахад бүгд идэвхтэй оролцож байсан. Гэтэл тухайн үеийн Эрдэнэбатын Засгийн газар буруу тийш эргүүлж, “ард түмний тусламжаар өр зээл төлөхгүй ээ. Бид өрөө төлөх арга олсон” гээд дахиад Хуралдай бонд гэж гаргаж ирсэн. Оюун багш бас хэллээ. Өрийг өрөөр бус өрийг яаж ч байсан Монголын ард түмэн өөрсдөө төлөх, эдийн засгаа сайжруулах хэрэгтэй. Хамгийн гол нь төр засгийн энэ их үрэлгэн зардлыг л багасгах нь чухал байна. Манайд үрэлгэн зардал хэтэрч байна. Нэг бол орон тоо нэмж, эсхүл шинээр байгууллага байгуулж, байгаа зүйлээ байгаагаар нь солихгүй. Заавал нэг орон тоо, албан тушаал гаргаж, шинэ машин авч унаж, өрөөгөө хаана ч байхгүйгээр супер засуулж, цалин хөлсөө нэмэгдүүлж байна. Энэ мэт үрэлгэн зардлаа багасгаж, Монголын ард түмэн өөрсдөө өр зээлээ төлөөд явах бүрэн боломжтой гэж үзэж байгаа.


-Өнөөдөр бидэнд уул уурхайгаа түшиглэж, байгаа баялгаа ухаж, гадагш гаргаж хөгжихөөс өөр арга зам үгүй байгаа хэрэг үү?


-Уул уурхайгаа ашиглаж болно. Ашиглахдаа ухаантай, учиртай, үр ашигтай, ард түмэндээ ашигтай ашиглах ёстой. Гэтэл манайд тийм зүйл алга. Цаад газрын урхинд ороод л, ингэвэл ингэнэ, тэгвэл тэгнэ гэсэн ярианд орж байна. Ямар ч ашиггүй, хэдэн төгрөгийн татвар л авч байна. Яагаад дэлхийд байхгүй өргөн уудам газар нутагтай, байгалийн баялагтай, 66 сая малтай Монголын ард түмэн ядуу амьдрах ёстой юм бэ.


-Банкны хүү өссөөр байна. Гадаадын банкийг Монголд оруулж ирж, банкны хүүг бууруулъя гэдэг санааг хэсэг хүмүүс ярьдаг. Энэ тал дээр таны байр суурь.


-Ер нь гадаадын банкийг Монголд оруулж ирэх хэрэгтэй. Тэгж байж банкнуудын өндөр хүү буурна. Буух ёстой, буулгах ёстой. Өнөөдөр Монголын санхүү хэдэн банкны дунд л эргэлдэж байна. Хэдэн мөнгө хүүлэгчид л байна. Өөр ямар ч мөнгө өсч, ард түмний амьдрал сайжирч, эдийн засаг өсөх арга байхгүй байна. Хэдхэн банк л асар өндөр хүүтэй мөнгө хүүлж байна. Жижиг, дунд аж ахуйн нэгж зээл авах ямар ч боломж алга. Яаж 17, 18 хувийн хүүтэй зээл авж, хэзээ, юугаар төлөх юм бэ. Энэ асуудалд төр засаг анхаарал хандуулах хэрэгтэй.


-Томоохон төрийн байгууллагуудыг хувьчлаад байгаа нь хэр зөв зүйтэй алхам юм бол?


-Бид хувьчлалын сургамжийг сайн, муу талаас нь их үзсэн дээ. Үнэ хүргэж, зөв л хувьчлах хэрэгтэй.




Холбоотой мэдээлэл