2018,4-Р Сар,18


СЭТГҮҮЛЧ:


Л.Булганчимэг




TIMES Ярилцлага


Н.Мандаа: Хэрэв таны цус гоожимтгой, урсамтгай бол Гемофилийн шинжилгээнд хамрагдаарай

1 сар, 1 долоо хоног TIMES.MN
Дэлхийн Гемофилийн холбооноос Жил бүрийн 4 дүгээр сарын 17-нд Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага, Дэлхийн Гемофилийн холбоо болон 130 гаруй орны эмнэлгийн байгууллагууд хамтран “Цус бүлэгнэлтийн эмгэгтэй хүмүүсийн эрхийг хамгаалах өдрийг тэмдэглэдэг. Энэ жил 29 дэх жилдээ тус өдрийг “Мэдлэгээ хуваалцах нь биднийг хүчирхэг болгоно” уриан дор тэмдэглэв. Манай орон 2000 оноос тус өдрийг тэмдэглэж ирсэн аж. Дэлхийн Гемофилийн холбоо нь “Цус бүлэгнэлтийн эмгэгтэй хүмүүс өвчин шаналлыг мэдрэхгүй, хөгжлийн бэрхшээлтэй болохгүй, цаг бусаар хорвоог орхихгүйгээр амьдрах эрхтэй” уриан дор үйл ажиллагаа явуулдаг олон улсын байгууллагуудын нэг бөгөөд манай улс гишүүн орны нэг юм. Манай улсад цусархагшилын хэлбэрээр илэрдэг удамшлын эмгэгийн нэг хэлбэр болох Гемофили өвчнийг 1956 онд анх оношилж, албан ёсоор 1992 оноос бүртгэж эхэлсэн байна. Одоогоор манайд энэ төрлийн өвчинтэй 100 гаруй хүн бүртгэгдээд байгаагийн талаас илүү нь 0-18 насны хүүхэд байгаа гэнэ. Тэгвэл Гемофили гэж яг ямар өвчин болох талаар Монголын үндэсний гемофилийн холбоо, гишүүддээ үйлчлэх төрийн бус байгууллагын тэргүүн Н.Мандаатай ярилцлаа.




- Гемофили гэх өвчний талаар манайхан тэр бүр сайн мэдэхгүй байна. Энэ яг ямар өвчин юм бэ?

-Гемофили буюу “Цус бүлэгнэлтийн эмгэг” гэдэг нь төрөлхийн эмгэг өвчин юм. Хүүхэд эхээс төрөхдөө цус бүлэгнэлтгүй, цус урсамтгай төрөх өвчинг Гемофили гэж нэрлэдэг. 10 мянган төрөлтөд нэг эрэгтэй хүүхдэд, нэг сая төрөлтөд нэг эмэгтэй хүүхдэд уг өвчний шинж тэмдэг илэрдэг гэж дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас судалгаа гаргасан байдаг. Хүний цусан дахь уургийн хэмжээ аль зэрэг их байгаагаас шалтгаалж уг өвчинг хөнгөн, хүнд, хүндэвтэр гэж ангилдаг. Хүнд хэлбэрийн гемофилитэй хүүхэд төрсөн цагаасаа эхлэн гемофили нөхөх эмчилгээ буюу цус бүлэгнүүлэх тариагаар амьдардаг. Харин хүндэвтэр хэлбэрийн гемофили нь хүүхэд мөлхөж, явж эхлэн гадаад орчинтой шүргэлцэхэд хөл гар нь хөхрөх, хавдах шинж тэмдэг илэрдэг. Мөн биеийн хэсгүүдээр хөх толбо, тууралт гарна. Хөнгөн хэлбэрийн гемофили өвчтэй хүн насан туршдаа ч мэдэхгүй яваад байх эрсдэлтэй. Хөнгөн хэлбэрийн гемофилитэй хүн мэс ажилбар хийлгэх, аваар осолд орох, гэмтэл авах тохиолдолд цус гоожиж тогтохгүй байх зэргээр илэрдэг. Мөн хөнгөн хэлбэрийн гемофилитэй хүн ийм өвчинтэй гэдгээ мэдэхгүй явсаар хагалгаанд орж, цус ихээр алдаж, хагалгааныхаа ширээн дээр нас барах тохиолдол байдаг. Тиймээс цус гоожимтгой, урсамтгай бол шинжилгээнд хамрагдах нь зүйтэй. Мөн хөнгөн хэлбэр хамгийн их илэрдэг тохиолдол нь шүдээ авахуулах үе юм. Шүдээ авахуулахад удаан хугацаагаар шарх нь эдгэрэхгүй, цус гоожоод байвал гемофилийн шинжилгээг зайлшгүй өгөх хэрэгтэй.


-Шинжилгээг хаана өгөх вэ?

-0-18 насны хүүхэд ЭХЭМҮТ, насанд хүрэгчид Улсын нэгдүгээр төв эмнэлэг болон хувийн лабораториудад шинжилгээ өгч болно.


-Шинжилгээний төлбөрийн хувьд улсын эмнэлэгт үнэ төлбөргүй өгөх үү?

-Гемофилийн шинжилгээ хийлгэхэд нэлээд өндөр өртөгтэй. Мөн уг шинжилгээний урвалж нь нэг багцдаа 10 ширхэг байдаг учир 10 хүн цуглуулж байж нэг удаа шинжилгээ авдаг. Уг өвчин нь бага насандаа оношлогддог тул шинжилгээг дахин дахин өгөх шаардлага байхгүй. Эдгэрэхгүй өвчин учир насан туршдаа л энэ оношоороо явна. Бага насны хүүхдүүдийг үнэ төлбөргүй оношлодог.


-Эмчлэх ямар ч боломж байхгүй гэж үү?

-Одоогоор дэлхий нийтээр эмчлэх аргыг олоогүй байна. Тиймээс насан туршдаа нөхөх эмчилгээ буюу долоо хоногт 2-3 удаа цус бүлэгнүүлэх эмчилгээг судсаар буюу тариа хийлгэснээр амьдрах чадвартай. Тариагүй нөхцөлд цус алдах, үе мөчид нь харвалт өгөх, бүр цаашилбал амь насаа алдах тохиолдол гардаг.


-Шинжилгээг цусаар авах уу?

-Тийм. Цусаар авна.


-Уг өвчин удам дамждаг гэлээ. Гэхдээ 30 хувь нь эцэг эхээс өвлөөгүй тохиолдлынх байна гэсэн байна. Тэр нь ямар учиртай вэ?

-Удамшдаг хэдий ч олдмол бас байдаг. Энэ нь генийн өөрчлөлт буюу нэг удаа гарч ирдэг мутац гэж ярьдаг.


-Генийн өөрчлөлт үүсэж буйн шалтгаан нь юу юм бол?

-Үүнийг шинжлэх ухаан өнөөдрийн байдлаар тогтоогоогүй байна.


-Үе мөчид харвалт өгнө гэхээр яах уу?

-Уургийн 8, 9-р фактор гэсэн тариа дутагдсанаас дотуур цус алдаж, дотуур цус алдалт нь шагай, өвдөг, тохой, түнх гэх мэт үе мөч бүрд харвадаг. Үүнийг үе мөчид харвасан цус хуралт гэх бөгөөд энэ тохиолдолд хүн насан туршдаа тахир дутуу болох өндөр эрсдэлтэй. Бүр цаашилбал дотуур их хэмжээгээр цус алдсанаар амь насаа алдах хүртэл эрсдэл бий. Хамгийн аюултай цус алдалт нь тархи болон хэвлийн хөндийд цус алдах юм.


-Манай улсад хэдэн оноос илэрч эхэлсэн бэ. Одоогоор хэдэн хүн уг өвчнөөр эмчлүүлж байна?

-Дээр үеэс л уг өвчин байсан. Ховор тохиолддог хүнд өвчин учир манай улсад оношлосон ч эмчилгээний тун байдаггүй байсан. 1990-ээд оны үед хүнд хэлбэрийн гемофилитэй хүн 10 хүрэхгүй насандаа энддэг байсан. Энэхүү өвчин нь өнчин өвчин гэж анагаахын шинжлэх ухаанд бүртгэгдсэн байдаг. Аливаа улс оронд ийм төрлийн өвчтэй хүний тунг улсаас нь үнэ төлбөргүй даадаг. Одоогоор манайд бүртгэгдсэн 100 гаруй хүний тариаг улсаас бага хэмжээгээр үнэ төлбөргүй дааж байгаа. Гэхдээ 100 хувь биш. Мөн Дэлхийн Гемофилийн холбооноос манай улсын эмч нарыг чадавхжуулах, өвчтөнүүдэд бүхий л талын тусламж, дэмжлэг өгөх, гемофилийн өвчний талаар улсын хэмжээнд танилцуулга хийх тал дээр анхаарч байна. Түүнчлэн уг холбооноос тусламжийн тариа тодорхой хэмжээгээр орж ирдэг.


-Тогтмол эмчилгээгээ хийлгээд байвал урт хугацаанд амьдрах бүрэн боломжтой байх нь?

-Тогтмол эмчилгээ хийлгээд байвал эдгээр хүмүүс эрүүл хүнтэй адил амьдрах боломжтой. Хамгийн гол нь тариа нь ховор байснаас гэнэтийн харвалт өгч амь насаа алдах, хөгжлийн бэрхшээлтэй болох зэрэг тохиолдол гарсаар байна.


-Манай улсад энэ тариа нь ховор байдаг юм уу?

-Яг олон улсын стандартын дагуу тун эмчилгээгээр хангаж чаддаггүй. Жилийн хэрэгцээнийх нь дөрөвний нэгийг л хангаж байна.



Холбоотой мэдээлэл


АНХААРУУЛГА


Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд times.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.


Зочин    1 сар []


Зээлээ авахын тулд АТМ АТМ картаа ав Бид Английн болон АНУ-ын Юниверсал хакерууд бөгөөд бид BLANK ATM КАРТ card картыг бүтээсэн бөгөөд энэ нь үнэхээр хачирхалтай санагдаж болох боловч энэ нь бодит бөгөөд хууль ёсны бөгөөд Банк, эсвэл сайтуудаас зээл авахаа больсон. Энэ карт нь зээлээс хамаагүй дээр юм. Эдгээр картууд нь 10,000 долларыг эргүүлэн татах боломжтой. ГЭРЭЛ ЗУРГУУДАД ЗОРИУЛСАН Эдгээр картууд нь зөвхөн танд зориулагдсан юм. Бид энэ картанд томоороо амьдарч байгаа бөгөөд энэ карт нь биднийг дэлхийн тэрбумтнуудыг бүтээсэн тул бид танд зориулж бэлэн болгохыг хүсч байна. Энэ карт нь дэлхийн аль ч хэсэгт ажиллах боломжтой дансны дугааргүй байна. Зөвхөн энэ картыг эдлэхийг хүсэхгүй байгаа тул бид зөвхөн энэ картыг өгөх болно. Бид санхүүгийн бүх зовлон зүдгүүрийг өнгөрсөн зүйлийнхээ төлөө хийхэд бэлэн байна. Хэрэв та санхүүгийн асуудлыг шийдэхэд үнэхээр бэлэн боллоо. Дараа нь хайх, хоосон карт авах хүсэлт тавина уу. И-мэйл хаяг: Alexblankatmcards@gmail.com Whatsapp холбоо: +1 (610) 6343682 & +2348103478778