Аналитик


Мөнгөтэй ч мөнгөгүй ч донор хэрэгтэй

3 сар, 3 долоо хоног TIMES.MN

Сайн дурын донор элбэгших цагаар

Цахим орчин, мэдээллийн хэрэгслээр элэг, бөөрний донор болно гэсэн зар нэмэгдэх хандлагатай байна. Эдийн засаг хямралтай, ажлын байр хомс, цалин хөлс хангалтгүй нийгэмд эрүүл мэндээрээ дэнчин тавьж мөнгө олж амьдрал ахуйгаа авч явах гэсэн бодолтой хүмүүсийг нэг хэсэг нь буруутгаж байхад нөгөө хэсэг хүний амьдрал шүү дээ хэмээн хүлээн авч байна. Зараас харахад элэгний донор болно гэсэн хүн дийлэнх олонхи байна. Гурван сар эмээ тасралтгүй ууж,  гам барьвал элэг төлждөг, жилийн хугацаанд 80 хувь эргэн төлждөг гэсэн мэдээлэл цахим орчинд явж байгаа. Нэгэнт төлждөг эрхтэнээрээ нэг ч гэсэн хүний амийг аварч буян хийж амьдрал ахуйнхаа хүндрэлийг шийдэе гэсэн юм хэмээх донор болохыг хүсэгчид их байна.





Хүнд зовлон шаналал  хэлж ирэхгүй хийсч ирнэ. Нэг өглөө үр хүүхэд, хань ижил, ээж аав өвдөхөд хурааж хуримтлуулсан хөрөнгө мөнгөгүй хүн хаашаа харж, хэнээс тусламж гуйх билээ. Найз нөхөд ах дүүсээсээ гуйна, ард түмэнээсээ тусламж хүснэ, шашны байгууллагад эрсэнэ. Адаг сүүлд нь  өөрийн эрхтэнээ зарах хүртэлээ явна.   Ийм зар өгсөн  хүмүүсийн ихэнх нь мөнгө олохын тулд үүнээс өөр  зам үлдсэнгүй гэх нэгэн байхад мөнгөний хэрэг гарсан юм бусны бүлэг таарвал донор болно. Үнэ тохиолцоно хэмээн амныхаа зоргоор ярих нь ч байна. Уг нь энэ үйлдэл хуулиар хориотой. Зар өгсөн зарим нэгэнтэй утсаар холбогдоход “Тэр хуулийг чинь зөрчих гэж гаргадаг юм. Хэн нэгэнд амьдрал бэлэглэж байгаа хүнийг шийтгэх үү. Үүнээс өөр амьдрах  зам үлдсэнгүй” гэсэн олон шалтгааныг сонслоо.

Сайн дурын донор элбэгших болсныг шүүмжлэх гэхээсээ илүүтэй хууль эрх зүйн орчин, зохицуулалт энд үгүйлэгдэж байгааг  хамгийн түрүүнд олж хараасай гэсэн юм. 

Монгол Улс Донорын тухай анхны хуулиа 2000 онд баталж, 2012 онд нэмэлт, өөрчлөлт оруулж байжээ. Энэ хуульд  бусдын эрүүл мэндийг сайжруулах, амь насыг аврахын тулд хүмүүнлэг сэтгэлээр сайн дураараа цус, эд эрхтэнээ үнэ төлбөргүй өгөх, амьд болон амьгүй донорын эд эрхтэнг шилжүүлэн суулгах  гэж орсон байдаг.  Гэтэл сайн дурын донор нь үнэ тохирч, амьдрал ахуйдаа учирсан хүндрэлийг даван туулахын тулд эд эрхтэнээ зарна гэжээ.




Манай улсад элэг, бөөрний өвчлөл эрс нэмэгдэж эрхтэн шилжүүлэн суулгуулахаас өөр аргүй болсон хүмүүс хэдэн зуугаараа эмнэлгийн хяналтанд орсоор. Тэдний хувьд донор, санхүүгийн асуудлаа шийдэх гэдэг хамгийн том хүндрэл. Мөнгө нь байгаа нэгэнд донор олдохгүй, донор байгаа ч санхүүгийн хүнрэлтэй нүүр тулсан олон хүнийг Улсын клиникийн төв эмнэлгийн үүднээс эхлээд харж болно. Амьдрах итгэл дүүрэн, найдвар нь тасраагүй тэдний нүдний харц танд нэгийг бодогдуулна.

Тус эмнэлгийн эрхтэн шилжүүлэн суулгах  баг өнөөдрийн байдлаар ­128 хүнд бөөр, 26 иргэнд элэг, 2 иргэнд ясны чөмөг шилжүүлэн  суулгах хагалгааг амжилттай хийгээд байна. Нэг удаагийн эрхтэн шилжүүлэн суулгах, оношлогоо, эмчилгээний нийт зардал  ойролцоогоор 16-85 сая төгрөг болдог. Энэ зардалд багийнхны цалин хөлс, илүү цаг тусгагдаагүй гэнэ. Хагалгааны зардлыг өвчтөн 100 хувь халааснаасаа гаргаж байгаа. Мөн сүүлийн 3 жилд 300 гаруй иргэн элэг шилжүүлэн суулгуулахаар гадаад руу явсан бөгөөд нэг хүн эмчилгээни зардалдаа 50.000-250.000 ам.доллар зарцуулсан. Бөөр шилжүүлэн суулгуулахаар гадаадыг зорьсон нэг хүн дунджаар 50.000-110.000 ам.доллар зарцуулсан. Тэр бүрт эмчлүүлэгч болон тэдний ар гэрийнхэн асар их эд хөрөнгө, санхүү, сэтгэл санааны дарамтанд ордог байна. Энэ хэмжээний мөнгө жил бүр гадагшаа урсаж байна.

Дээр нь сайн дурын донор үнэтэй гээд маш хүнд замыг туулж чадсан цөөн хүн өнөөдөр амь аврагдаж байна гэхэд хилсдэхгүй.

 

Эмч өвчтөнүүдийн хүсэн хүлээсэн хууль


Өвчиндөө шаналсан хүн амьд үлдэхийн тулд болохоосоо болохгүйгээ хүртэл тэмцдэг нь байгалийн хууль. Шинэжлэх ухаан өндөр хөгжсөн, хүний нийгмийн асуудал нь бүрэн шийдэгдсэн улс орнууд эрхтэн шилжүүлэх хагалгааны зардлын 80 хүртэлх хувийг эрүүл мэндийн даатгалаас даадаг. Иргэн 20 хувиа гаргадаг гэхээр тэдэнд санаа зовох, хямрал өртөөд ядуураад, сэтгэл санаагаар унаад байх хэрэг алга.

Монголчууд бүгд мөнгөгүй хэцүү байна уу гэвэл үгүй. Олон зуун мянган доллараа бариад хүссэн улсдаа очоод эрхтэнээ солиулаад эмчлүүлээд ирэх чадалтай нэг хэсэг байна. Тэд хамгийн сайн гэснийг нь сонгоод дэлхийд хаана ч очоод халгалгаа хийлгэж болж байна. Гэхдээ ийм  төлбөрийн чадвартай нь маш цөөхөн. Төлбөрийн чадваргүй иргэд  эх орондоо хагалгаа хийлгээд амьдрах хугацаагаа уртасгах боломж олгох хэрэгтэй байна. Үндсэн хууль заасан амьд явах эрхийг нь бодсон ч Донорын тухай хууль олон улсын жишигт нийцсэн байх ёстой.

Донорын тухай анхны хуулиа 2000 онд баталж, 2012 онд нэмэлт, өөрчлөлт орууж байсан бол өнгөрсөн жилийн сүүлээр буюу 12 дугаар сард Донорын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг УИХ-д өргөн барьсан байна. Тэгэхээр энэ хуулийг удахгүй парламентаар хэлэлцэнэ гэсэн үг. Парламентын эрхэм гишүүд энэ хуулийг чуулганы завсарлагаан тааруулж, баяр наадам дөхүүлж хурдан хуумгай, хуулиудыг машинддаг шигээ битгий шийдээсэй гэж хүсэж байна. Иргэнд учирч байгаа санхүүгийн дарамтыг багасгах, донорын үйл ажиллагааны удирдлага, зохион байгуулалтыг сайжруулах, амьгүй донороос эрхтэн шилжүүлэн суургах эрх зүйн орчинг улам сайжруулах, хүйн цусны донорын банк байгуулах, цусны үүдэл эсийн банк байгуулах гээд олон асуудлыг шийдэхээр хуулийн төсөлд тусгасан байна.

Энэ хуулийг өргөн барьсан гэдэг мэдээлэл улстөрчдөөс илүүтэй эрүүл мэндийн салбар, үхэл амьдралтай өдөр хоног, цаг минутаар тэмцэлдэж буй өвчтөнүүдэд хамгийн сайхан мэдээ болж хүрсэн. “Чандмань холбоо” ТББ-ын тэргүүн Г.Үүрцайхын хэлж буйгаар гемодилизийн эмчилгээнд байгаа олон зуун өвчтөн Донорын тухай хуулийг батлахыг тэсэн ядан хүлээж байна. Энэ хуулийг гол хэрэглэгч болсон тэд амь насыг нь уртасгах найдлага болсон хууль хэзээ батлагдах бол гэж хүлээж байна. Тэдний хувьд хамгийн түрүүнд санхүү, донорын асуудал байдаг. Эмч нар эрхтэн шилжүүлэн суулгаж өгөх сэтгэл байсан ч донор, санхүүгийн асуудлаас болоод олон хүний өмнө толгой гудайж байна гэсэн юм.

Эрхтэн шилжүүлэн суулгахад амьд болон цогцосны донор гэж байдаг. Уг нь цогцосны донор нь эрсдэл бага байдаг гэнэ. Амьд донороос авна гэдэг хоёр хүний амь насны асуудлыг шийднэ. ДЭМБ-аас цогцосны эд, эрхтнийг донор болгох тухай журмыг 2006 онд баталснаас хойш  тархи нь үхэжсэн, зүрх нь цохилж байгаа хүнээс эд эрхтэнийг нь авах ёстой. Харамсалтай нь манайд цогцосны донорын асуудал шийдэгдээгүй гэдгийг Эрхтэн шилжүүлэн суулгах багийнхан хэлж байсан.

Дэлхийн улс орнуудад донорыг мөн л хуулиар зохицуулна. Тухайлбал,  зарим улс оронд  жолооч нар жолооны үнэмлэх дээрээ тусгай тэмдэглэгээ хийлгэнэ. Ослын улмаас нас барвал цогцосны донор болохыг зөвшөөрсөн гэдэг тэмдэглэгээ байдаг гэнэ. Жолооны үнэмлэх дээрээ ийм тэмдэглэгээтэй хүн  нас барсан тохиолдолд эрхтэнг нь авах боломжтой. Скандинавын орнуудад нас барсан эрүүл хүн бүрийг донор болгоно гэсэн хуультай байдаг аж. Хүнд эрхтнээ бэлэглэнэ гэдэг дээд буян гээд бүх хүн ойлгодог. Харамсалтай нь монголчуудын хувьд  сэтгэл санаа бэлтгэгдээгүй. Тиймээс Донорын тухай хуулиар иргэдийн сэтгэл санааг блэтгэх ухуулга сурталчилгааныг ажлыг ч тодорхой болгох хэрэгтэй байх. Энэ төрлийн сурталчилгаа нийтэд байнга  түгээгээд, уриалан дуудаад, оролцуулах гээд хүчлээд байж болохгүй гээд олон асуудал гарч ирнэ. Гэхдээ хүний орчлонгийн жамаар монголчуудын сэтгэлзүй өөрчлөгдөж байгааг донорын зараас ч харж болно. Гол нь хуулиа зөв зохицуулалттай гаргаж, алдаа мадаг багатай мөрдүүлэх нь чухал. Дэлхийн улс орнууд туулаад, алдаад оноод ирчихсэн замыг бидэнд товчлох, хурдасгах олон боломж байна.

Ц.Ургамал



Холбоотой мэдээлэл


АН-ын их сунгааны өмнөх өнгө
АН-ын их сунгааны өмнөх өнгө
1 долоо хоног, 4 өдөр

АНХААРУУЛГА


Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд times.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.


Зочин    2 долоо хоног, 1 өдөр [207.244.78.47]


Би итгэлцэл, яаралтай бардамнаж би гэр бүлийнхээ хийсэн доктор Коллинз Рафаэль нь биечлэн Гайхалтай эмч талархал илэрхийлье тэр доллараар мөнгөний Гайхалтай хэмжээний түүний өвчтөнд миний бөөрөнд нэг удаагийн худалдан авч, би даяар ирж түүний түүнийг талархах, хэрхэн тэр стресс ч тэдний бөөр худалдан авах ажиллагааны үр дүнд санхүүгийн өөрсдийн аврах ирж, дээр ертөнцийг хэлж нэг нь Мишель болон Лопез гаргасан doctorcollins3@gmail.com талаар интернэтэд и-мэйл хаяг, би гэнэт и-мэйлээр хэрэглэж, би байсан юм хүрэхгүй долоо хоногт би доктор шаардлагатай бүх анхаарлыг өгсөн би бүх шаардлагыг хангасан, энэ нь шилжүүлэн, би дамжуулан Dr.Collins дээр холбоо барина уу та бүхэнд уриалж өмнө миний дансанд орж ирэх үед миний хагас мөнгө нь зүүд мэт байв; doctorcollins3@gmail.com таны санхүүгийн гайхалтай талууд хэдэн сарын өмнө уурхайд шиг дамжуулан ирэх нь. Би би эцэст нь дамжуулан масштабаар үед үүнийг хийх амласан. doctorcollins3@gmail.com Би Рут худалдагч байна Тайландын


Зочин    3 долоо хоног []


Бөөрний донор болно эрүүл биетэй 3-р бүлгийн цустай


Зочин    3 долоо хоног []


Бөөрний донор болно.Эрүүл биетэй 3-р бүлгийн цустай.ayush_aaya@yahoo.com хаягаар холбогдоно уу.


Зочин    3 долоо хоног []


Бөөрний донор болно эрүүл биетэй 3-р бүлгийн цустай


Ariya    3 сар, 1 долоо хоног [202.9.43.125]


Eleg buurnii donor bolno 95551358


Ariya    3 сар, 1 долоо хоног [202.9.43.125]


Eleg buurnii donor bolno 95551358


gomo    3 сар, 3 долоо хоног [59.153.115.208]


ГОМО МӨНХӨӨ ГЭГЧ ЭТГЭЭД ИНТЕРНЭТЭЭР ОД БОЛЖ ДУУСЛАА ЭНЭ ЕР НЬ ЯААДАГ ХҮН БАЙДАГ ЮМ БЭ МЭДЭХ ХҮН АМЬТАН БАЙНА УУ


zochin    3 сар, 3 долоо хоног []


ene donoriin huulia hurdan batlaarai. olon hun huleej baigaa. uvduj uzeegui ulsturchid hudluhgui dee aygui bol